De dood en de ontmanteling
Een rare en bij vlagen ontluisterende toestand, het huis van je ouders leeghalen.
Er zijn van die boeken die je roepen, die je wenken vanaf hun bescheiden plekje op de tafel: koop mij, koop mij! Zodoende stond ik onlangs met Boedel van Gerbrand Bakker bij de kassa – nog nooit iets van de man gelezen.
Dat ik dit boek kocht, zal te maken hebben met hoe ik er zelf bij zat, in het voorjaar van 2024. Een rare en bij vlagen ontluisterende toestand, het huis van je ouders leeghalen. In ons geval was die woning veel langer van mijn moeder dan van mijn vader geweest – nog geen twee jaar nadat ze hun droomhuis hadden betrokken, ging hij dood. Zijn kleding was allang weg, net als zijn zeep, zijn scheerschuim, zijn scheermes en zijn deodorant; na zijn dood op de IC van het UMC was zijn toilettas bij mij terechtgekomen.
Hoe dan ook: Boedel dus, waarin Gerbrand Bakker de dagen waarin hij en zijn broers en zus hun ouderlijk huis leeghalen, beschrijft. Geen groot verhaal, zou je zeggen, maar schijn bedriegt. In tamelijk korte scenes schetst hij heel precies hoe zo’n proces verloopt:
‘Onder de camera’s mijn oude Kodak instant camera. Geen klappertjes, geen cassette. Je kunt er niets mee. Ook dat zijn ouders: jouw oude troep bewaren. Ik zou die camera mee kunnen nemen, ik heb er eind jaren zeventig van de vorige eeuw leuk mee geëxperimenteerd. Maar dan ligt-ie bij mij te verstoffen en cassettes zijn allang niet meer te krijgen. Dit is nou echt een ding voor de container.’ [Gerbrand Bakker]
Zo gaat dat. Het is niet alleen het leven van je ouders dat door je handen gaat, waarover je met elk voorwerp een oordeel velt en wat daardoor steeds verder verkruimelt. Het is net zo goed je eigen leven dat door je vingers gaat, terwijl tegelijkertijd het nieuwe perspectief nog geen enkele vorm heeft. Wees. Een koud woord is het.
Op sommige wasknijpers zit nog een afdruk van haar rode lippenstift...
De herinneringen zijn overal. Een lullig emmertje wasknijpers roept al een zee aan beelden op. Op sommige wasknijpers zit nog een afdruk van haar rode lippenstift en daar ga je: de wasmolen, het weerbericht, regen, geen regen, was buiten, was weer naar binnen, toch weer naar buiten.
... net echt was het, en in ieder geval gezellig en warm...
Een volgende doos; kijk aan, de kerstspullen – en daar zit je weer, in je flanellen nachtjaponnetje, de kerstballen uitgestald op de eettafel, de zilveren guirlandes nog netjes opgerold, de rode linten waarmee je vader ruitjes in de ramen maakte, spuitsneeuw in de hoekjes, net echt was het, en in ieder geval gezellig en warm, ook al protesteerde je moeder tegen de spuitsneeuw omdat ze dat spul zo moeilijk weer van de ramen kreeg.
... we lachten ons de tranen over de wangen, huilden ons de tranen over de wangen.
En weer een kast, nog een doos, een lade. Planken vol fotoalbums - mijn zusje en ik hebben een hele middag naast elkaar op het reeds afgehaalde logeerbed gezeten, het ene na het andere album vol vakantiekiekjes; we lachten ons de tranen over de wangen, huilden ons de tranen over de wangen.
Het duurt te lang, schrijft Bakker tegen het einde van het boek:
‘... er is een grens aan het aantal al dan niet kleine beslissingen dat we moeten nemen.’ [Gerbrand Bakker]
Op een gegeven moment ben je er inderdaad klaar mee. Eerst ben je getuige van hun dood en daarna moet je heel hun leven ook nog eens netjes ontmantelen. Na een paar weken kun je geen bord, koekblik, hamer, spade of vaasje meer zien. En daar komt dan het stemmetje nog bij, dat stemmetje dat bij alles wat je weggooit of naar de kringloop brengt, ‘Verrader!’, fluistert.
... een spijkeroverhemd waarin hij zich John Wayne waande...
Zelf heb ik nog jarenlang een zak vol kleding van mijn vader op zolder bewaard; truien waarin ik hem kon uittekenen, een spijkeroverhemd waarin hij zich John Wayne waande, geitenwollen sokken, een schaatsmuts, een wielertruitje. Steeds als ik op zolder kwam, zag ik die zak daar staan, en steeds vroeg ik me af wat ik er toch mee moest. Maar in de weg stond-ie ook niet. Pas toen we vorig jaar zelf gingen verhuizen, heb ik de zak weggedaan. Maar zijn toilettas heb ik nog.
Boedel. Prachtig boek.
Boedel, door Gerbrand Bakker. Uitgeverij Cossee Amsterdam, 2025
Wil je je waardering laten blijken en mijn werk een steuntje in de rug geven? Dat kan. Jouw donatie helpt mij mooie verhalen te blijven schrijven.
Dank je wel!
